Policies and publications

Gaelic Plan archive

Plana Gàidhlig Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean, 2009-2012 / A Gaelic plan for Highlands and Islands Enterprise, 2009-2012

Gàidhlig
Tha Plana Gàidhlig Iomairt na Gàidhealtachd 's nan Eilean (HIE) air ullachadh ann an dreach sgrìobhainn reachdail airson a chur gu Bòrd na Gàidhlig mar fhreagairt air a' Bhrath Fhoirmeil gus Plana Gàidhlig a dheasachadh agus le aire do na feumalachdan mar a tha iad air a mhìneachadh ann an Earrann 3 de dh'Achd na Gàidhlig (Alba) 2005. 'S ann mu choinneamh nan trì bliadhna bho 2009 gu 2012 a tha am Plana seo.

Tha na bun-bheachdan cothromachd agus co-ionannachd aig cridhe Achd na Gàidhlig. Tha an reachdas a'comharrachadh gu bheil Gàidhlig na h-Alba 'na cànan oifigeil aig Alba le spèis co-ionnan ri Beurla.' Nì cur an gnìomh a' phrionnsabail seo, còmhla ri gnàthachadh eòlas agus mothachadh air a' Ghàidhlig am measg sluagh na h-Alba gu lèir, cothromachadh air an iomallachadh tha Gàidheil an Alba a' faireachdainn, agus bidh pàirt cudromach aige le seasmhachd ga toirt don chànan. Nì gnìomhachadh a' Phlana Ghàidhlig seo aig HIE cinnteach gun coilean a' bhuidheann a gnìomhan ann an dòigh a tha co-chòrdail ri spiorad na h-Achd.

Bheir HIE gu buil Plana Gàidhlig àrd-amasach ach pragmatach don bhuidhinn stèidhichte air na prionnsabalan a leanas:

  • Spèis - a' cleachdadh prionnsabal spèis cho-ionann mu choinneamh na Gàidhlig agus Beurla, agus mar sin luchd-labhairt na Gàidhlig agus na Beurla
  • Gnàthachadh - a' gnàthachadh eòlas agus mothachadh air dearbh-aithne sònraichte Gàidhlig na Gàidhealtachd, agus a' daingneachadh na Gàidhlig mar chànan ri fhaicinn is ri chluinntinn ann an obair làitheil HIE
  • Cothrom - a' togail air cothroman ùra bho fhàs agus ath-nuadhachadh a' chànain; a' dèanamh làn fheum de chothroman ann an raointean leasachaidh eaconamach agus coimhearsnachd.

Tha e cudromach do shoirbheachadh a' Phlana Ghàidhlig gun dèanar cinnteach gum bi seirbheisean air fhaotainn leis na Gàidheil anns a' chànan as fheàrr leotha. Tha prìomh dhleastanasan a' Phlana a' toirt prìomhachas do lìbhrigeadh sheirbheisean ann an Gàidhlig agus leasachadh air comas ann an sgilean Gàidhlig ach am bi cothrom aig luchd-obrach na seirbheisean sin a lìbhrigeadh air stèidh co-ionannachd ri Beurla, gu sònraichte ann an oifisean a tha a' frithealadh nam prìomh choimhearsnachdan Gàidhlig. 'S e aon de phrìomh amasan a' Phlana - a' Ghàidhlig a ghnàthachadh mar eileamaid de bheatha obrach làitheil ann an oifisean HIE, a' cur ri a fàs mar phàirt de bheatha làitheil ann an sgìre dha-chànanach na Gàidhealtachd 's nan Eilean.

Mar thomhas air soirbheachadh a' Phlana seo, tha HIE a' gealltainn gum bi na builean a leanas air a choileanadh aig deireadh 2012. Bidh HIE:

  • air fhaicinn agus air a chluinntinn mar bhuidhinn dha-chànanaich far am bithear a' coinneachadh ris a' phoball, a' nochdadh spèis cho-ionann do Bheurla agus a' Ghàidhlig agus an luchd-labhairt
  • a' dèiligeadh ri ceistean agus iarrtasan sa Ghàidhlig, agus a' dèanamh tairgse for-ghnìomhach air na seirbheisean ann an Gàidhlig do luchd-dèiligidh anns na sgìrean far a bheil mòran ga labhairt
  • ag adhartachadh dhreuchdan ann an Gàidhlig taobh a-staigh na buidhne agus ag adhartachadh na Gàidhlig mar phrìomh sgil am measg luchd-obrach
  • dèanamh cinnteach gum bi a h-uile neach-obrach agus gach ball de bhòrd HIE air a dhol gu trèanadh tha togail aire mun a' Ghàidhlig.

English

The Gaelic Plan for Highland and Islands Enterprise (HIE) has been prepared as a statutory document for submission to Bòrd na Gàidhlig in response to the Formal Notice of Requirement to prepare a Gaelic Language Plan and with regard to the requirements as set out in Section 3 of the Gaelic Language (Scotland) Act 2005. This Gaelic Plan for HIE covers a three-year period from 2009 to 2012.

The notion of fairness and of equity lies at the heart of the Gaelic Language Act. The legislation sets out that Scottish Gaelic is, 'an official language of Scotland commanding equal respect to the English language.' The application of this principle, alongside the mainstreaming of knowledge and awareness of Gaelic across Scotland's population, will counter the sense of marginalisation felt by Gaels in Scotland, and will play an important part in securing a sustainable, long-term future for the language. The implementation of this Gaelic Plan for HIE will ensure that the agency exercises its functions in a manner consistent with the spirit of the Act.

HIE will implement an ambitious but pragmatic Gaelic Plan for the agency based on the principles of:

  • Respect - applying the principle of equal respect for the Gaelic and English languages and their speakers
  • Normalisation - mainstreaming knowledge and awareness of the region's Gaelic identity, and embedding Gaelic audibly and visually in the day to day operation of HIE
  • Opportunity - seizing new opportunities for the language's growth and renewal; capitalising fully on opportunities in the spheres of economic and community development.

Key to the success of the Gaelic Plan is ensuring Gaels have access to services in their language of choice.

The core commitments of the Plan give priority to the delivery of services in Gaelic and developing capacity in Gaelic skills towards enabling staff to deliver these services on a basis of equity with English, particularly at offices servicing the main Gaelic communities. A key aim of the Plan is to normalise Gaelic as an element of daily working life in HIE offices, complementing its evolution as a growing component of daily life in a bilingual Highlands and Islands.

As a measure of the success of this Plan, HIE commits to having achieved the following outcomes by the end of 2012. HIE will:

  • project itself visually and audibly as a bilingual organisation at points of contact with the public, showing equal respect to English and Gaelic languages and speakers
  • process enquiries and applications made in Gaelic, making a pro-active offer of services in Gaelic for clients in Gaelic-speaking areas
  • promote careers in Gaelic within the organisation and actively promote Gaelic as a key skill amongst staff
  • ensure that all HIE staff and board members will have attended Gaelic Awareness training.
     
Back to top